Free Study Material – NCERT, CBSE, JEE, NEET Ki Complete Taiyari

 

Vlog Cover
🔴 LIVE VLOG
ÚAmod Kumar
Exam Special 2026

हिन्दी पेपर: Full Review ✍️

Dosto! Aaj ka Hindi paper (801 FA) kaisa raha? Maine poora paper solve kar diya hai. Video dekhne ke liye niche button par click karein!

WATCH FULL VIDEO
🔥 1.5k Views 💬 234 Comments

📘 हिन्दी प्रश्नपत्र 2026

विषय कोड: 801 (FA) | सेट कोड: 901

🕒 समय: 3 घण्टे 15 मिनट   |   🎯 पूर्णांक: 70 अंक

📌 सामान्य निर्देश

  1. प्रारम्भ के 15 मिनट परीक्षार्थियों को प्रश्नपत्र पढ़ने के लिए निर्धारित हैं।
  2. सभी प्रश्न अनिवार्य हैं।
  3. यह प्रश्नपत्र दो खण्डों – खण्ड ‘अ’ तथा खण्ड ‘ब’ में विभाजित है।
  4. खण्ड ‘अ’ में 20 बहुविकल्पीय प्रश्न हैं। प्रत्येक प्रश्न में दिए गए चार विकल्पों में से सही विकल्प का चयन करें।
  5. प्रत्येक बहुविकल्पीय प्रश्न के लिए 1 अंक निर्धारित है। नकारात्मक अंकन नहीं है।
  6. ओ.एम.आर. शीट पर उत्तर देने के पश्चात गोले को काटें नहीं तथा इरेज़र/व्हाइटनर का प्रयोग न करें।
  7. प्रत्येक प्रश्न के समक्ष उसके निर्धारित अंक दिए गए हैं।
  8. खण्ड ‘ब’ में वर्णनात्मक प्रश्न पूछे गए हैं। इसके लिए कुल 50 अंक निर्धारित हैं।
  9. खण्ड ‘ब’ के प्रश्नों के उत्तर यथासंभव क्रमवार लिखें। जो प्रश्न न आता हो, उस पर समय व्यर्थ न करें।
  10. वर्णनात्मक प्रश्नों के उत्तर देते समय सुन्दर, स्पष्ट एवं पठनीय लेखन पर विशेष ध्यान दें। 

खण्ड – ‘अ’

(बहुविकल्पी प्रश्न)

1. ‘भारत – दुर्दशा’ का लेखक कौन है? (1)

A) बद्रीनारायण
B) गोस्वामी तुलसीदास
C) हरिऔध
D) लल्लूलाल

2. सरल मिश्र की रचना है:(1)

A) नासिकेतोपाख्यान
B) राजनीति
C) भाषा योग वशिष्ठ
D) सुखसागर

3. ‘शुक्ल-युग’ की समय-सीमा है:(1)

A) सन् 1900 से 1920
B) सन् 1850 से 1900
C) सन् 1918 से 1938
D) सन् 1938 से 1950

4. कहानी की दृष्टि से छायावाद युग को कहा जाता है:(1)

A) प्रसाद युग
B) शुक्ल युग
C) द्विवेदी युग
D) प्रेमचंद युग

5. गद्य की विधा नहीं है: (1)

A) आलोचना
B) खंड काव्य
C) नाटक
D) कहानी

6. ‘रीति काल’ की काव्य धारा नहीं है:(1)

A) रीति बद्ध काव्य धारा
B) रीति मुक्त काव्य धारा
C) रीति सिद्ध काव्य धारा
D) रीति विहीन काव्य धारा

7. ‘भूषण’ की रचना है:(1)

A) शिवा बावनी
B) कवि प्रिया
C) गंगा लहरी
D) रस राज

8. ‘द्विवेदी युग’ का नाम किस साहित्यकार के नाम पर पड़ा?(1)

A) सोहन लाल द्विवेदी
B) आचार्य महावीर प्रसाद द्विवेदी
C) हजारी प्रसाद द्विवेदी
D) राधा कृष्ण दास

9. ‘तार सप्तक’ का प्रकाशन कब हुआ?(1)

A) सन् 1936 में
B) सन् 1951 में
C) सन् 1943 में
D) सन् 1947 में

10. ‘ठंडा लोहा’ के रचनाकार हैं:(1)

A) अज्ञेय
B) गिरिजा कुमार माथुर
C) रामेश्वर शुक्ल ‘अंचल’
D) धर्मवीर भारती

18. ‘चंद्रमा’ का पर्यायवाची नहीं है:(1)

A) शशि
B) राकेश
C) देव
D) निशाकर

19. वाच्य के कितने भेद होते हैं?(1)

A) दो
B) चार
C) छह
D) तीन

20. ‘तद्’ शब्द का चतुर्थी विभक्ति एकवचन रूप है- (1)

A) तस्याम्
B) तस्मै
C) तस्य
D) तानि

खण्ड – ‘ब’

(वर्णनात्मक प्रश्न)

1. निम्नलिखित गद्यांश पर आधारित प्रश्नों के उत्तर दीजिए (3×2=3)

भिन्न-भिन्न धर्मों के माननेवाले भी, जो सारी दुनिया के सभी देशों में बसे हुए हैं, यहाँ भी थोड़ी बहुत संख्या में पाये जाते हैं और जिस तरह यहाँ की बोलियों की गिनती आसान नहीं, उसी तरह यहाँ भिन्न-भिन्न धर्मों के संप्रदायों की भी गिनती आसान नहीं। इन विभिन्नताओं को देखकर अगर अपरिचित आदमी घबड़ाकर कह उठे कि यह एक देश नहीं, अनेक देशों का एक समूह है, यह एक जाति नहीं, अनेक जातियों का समूह है तो इसमें आश्चर्य की बात नहीं। क्योंकि ऊपर से देखने वाले को, जो गहराई में नहीं जाता, विभिन्नता ही देखने में आयेगी।

i) उपर्युक्त गद्यांश का संदर्भ लिखिए।

ii) लेखक ने भारतीय संस्कृति को अनेक देशों का समूह क्यों कहा है?

iii) रेखांकित अंश की व्याख्या कीजिए।



अथवा

विश्वासपात्र मित्र से बड़ी भारी रक्षा रहती है। जिसे ऐसा मित्र मिल जाये, उसे समझना चाहिए कि खजाना मिल गया। विश्वासपात्र मित्र जीवन की एक औषधि है। हमें अपने मित्रों से यह आशा रखनी चाहिए कि वे उत्तम संकल्पों में हमें दृढ़ करेंगे, दोषों और बुराइयों से हमें बचायेंगे। हमारे सत्य, पवित्रता और मर्यादा के प्रेम को पुष्ट करेंगे, जब हम कुमार्ग पर पैर रखेंगे, तब वे हमें सचेत करेंगे, जब हम हतोत्साहित होंगे, तब वे हमें उत्साहित करेंगे।

i) उपर्युक्त गद्यांश का संदर्भ लिखिए।

ii) विश्वासपात्र को जीवन की औषधि क्यों कहा जाता है?

iii) रेखांकित अंश की व्याख्या कीजिए।


2. दिए गए पद्यांश पर आधारित तीन प्रश्नों के उत्तर दीजिए : (3×2 = 6)

चरन-कमल बंदी हरि राइ।
जाकी कृपा पंग गिरि लंघै, अंधे को सब कछु दरसाइ।

बहिरी सुनै, गूंग पुनि बोलै, रंक रंक चले सिर छत्र धराइ।
सूरदास स्वामी करुनामय, बार-बार बंदी तिहिं पाइ ॥

i) उपर्युक्त पद्यांश का संदर्भ लिखिए।

ii) 'चरन-कमल बंदी हरि राइ।' पंक्ति में कौनसा अलंकार है?

iii) रेखांकित अंश की व्याख्या कीजिए।

अथवा

बढ़ जाता है मान वीर का,
रण में बलि होने से।
मूल्यवती होती सोने की,
भस्म यथा सोने से।।
रानी से भी अधिक हमें अब,
यह समाधि है प्यारी।
यहाँ निहित है स्वतंत्रता की,
आशा की चिनगारी ॥

i) उपर्युक्त पद्यांश का संदर्भ लिखिए।

ii) रेखांकित अंश की व्याख्या कीजिए।

iii) 'स्वतंत्रता' और 'आशा' शब्द का विलोम लिखिए।


3. निम्नलिखित संस्कृत गद्यांश का सन्दर्भसहित हिन्दी में अनुवाद कीजिए :

मानव-जीवनस्य संस्करणं संस्कृतिः । अस्माकं पूर्वजाः मानवजीवन संस्कर्तुं महान्तं प्रयत्नं अकुर्वन् । ते अस्माकं जीवनस्य संस्करणाय यान् आचारान् विचारान् च अदर्शयन् तत् सर्व आमाकं संस्कृतिः।

अथवा

एकदा बहवः जनाः धूमयानम् (रेल) आरुह्य नगरं प्रति गच्छन्ति स्म । तेषु केचित् ग्रामीणाः केचिच्च नागरिकाः आसन् । मौनं स्थितेषु तेषु एकः नागरिकः ग्रामीणान् उपहसन् अकथयत् “ग्रामीणाः अद्यापि पूर्ववत् अशिक्षिताः अजाश्च सन्ति । न तेषां विकासः अभवत् न भवितुं शक्नोति ।

4. दिए गए श्लोकों में से किसी एक श्लोक का सन्दर्भसहित हिन्दी में अनुवाद कीजिए (2+3=5)

बन्धनं मरणं वापि जयो वापि पराजयः ।
उभयत्र समो वीरः वीरभावो हि वीरता ॥

अथवा

धान्यानामुत्तमं किंस्विद्, धनानां स्यात् किमुत्तमम् ।
लाभानां किमुत्तमं स्यात्, सुखानां स्यात् किमुत्तमम् ।।

5. अपने पठित खण्डकाव्य के आधार पर दिए गए प्रश्नों में से किसी एक प्रश्न का उत्तर लिखिए : (1×3=3)

क) ⅰ) 'मुक्ति दूत' खण्ड काव्य की कथावस्तु संक्षेप में लिखिए।
     ii) 'मुक्ति दूत' खण्ड काव्य के आधार पर महात्मा गाँधी का चरित्र-चित्रण कीजिए।

ख) ⅰ) 'ज्योति जवाहर' खण्ड काव्य की कथावस्तु संक्षेप में लिखिए।
     ii) 'ज्योति जवाहर' खण्ड काव्य के नायक का चरित्र-चित्रण कीजिए।

ग) ⅰ) 'मेवाड़ मुकुट' खण्ड काव्य की कथावस्तु संक्षेप में लिखिए।
     ii) 'मेवाड़ मुकुट' खण्ड काव्य के आधार पर राणा प्रताप का चरित्र-चित्रण कीजिए।

घ) ⅰ) 'अग्र पूजा' खण्ड काव्य की कथावस्तु संक्षेप में लिखिए।
     ii) 'अग्र पूजा' खण्ड काव्य के आधार पर श्रीकृष्ण का चरित्र-चित्रण कीजिए।

ङ) ⅰ) 'जय सुभाष' खण्ड काव्य के प्रथम सर्ग की कथा संक्षेप में लिखिए।
     ii) 'जय सुभाष' खण्ड काव्य के नायक का चरित्र-चित्रण कीजिए।

च) ⅰ) 'मातृ भूमि के लिए' खण्ड काव्य की कथावस्तु संक्षेप में लिखिए।
     ii) 'मातृ भूमि के लिए' खण्ड काव्य के नायक का चरित्र-चित्रण कीजिए।

छ) ⅰ) 'कर्ण' खण्ड काव्य के द्वितीय सर्ग की कथावस्तु संक्षेप में लिखिए।
     ii) 'कर्ण' खण्ड काव्य के आधार पर 'कुन्ती' का चरित्र-चित्रण कीजिए।

ज) ⅰ) 'कर्मवीर भरत' खण्ड काव्य के अन्तिम सर्ग की कथावस्तु संक्षेप में लिखिए।
      ii) 'कर्मवीर भरत' खण्ड काव्य के नायक का चरित्र-चित्रण कीजिए।

झ) ⅰ) 'तुमुल' खण्ड काव्य के द्वितीय सर्ग की कथावस्तु संक्षेप में लिखिए।
    ii) 'तुमुल' खण्ड काव्य के आधार पर लक्ष्मण का चरित्र-चित्रण कीजिए।

6. क) निम्नलिखित लेखकों में से किसी एक लेखक का जीवन-परिचय देते हुए उनकी एक प्रमुख रचना का उल्लेख कीजिए। (3+2=5)

i) आचार्य रामचंद्र शुक्ल
ii) जयशंकर प्रसाद
iii) डॉ. भगवत शरण उपाध्याय

ख) निम्नलिखित कवियों में से किसी एक कवि का जीवन-परिचय देते हुए उनकी एक प्रमुख रचना का उल्लेख  कीजिए। (3+2=5)

i) तुलसीदास
ii) सुमित्रानंदन पंत
iii) श्याम नारायण पाण्डेय

7. अपनी पाठ्यपुस्तक में से कण्ठस्थ कोई एक श्लोक लिखिए, जो इस प्रश्न पत्र में न आया हो। (2)

8. अपनी बहन की शादी में आमंत्रित करने हेतु अपने मित्र को पत्र लिखिए। (4)

अथवा

एक दिन का अवकाश लेने हेतु प्रधानाचार्य को प्रार्थना पत्र लिखिए।

9. निम्नलिखित में से किन्हीं दो प्रश्नों के उत्तर संस्कृत में लिखिए। (1+1=2)

i) चन्द्रशेखरः कः आसीत्?
ii) विश्वासः केन वर्धते?
iii) पुरुराजः केन सह युद्धम् अकरोत्?
iv) वाराणसी केषां संगमस्थली अस्ति?

10. निम्नलिखित में से किसी एक विषय पर निबन्ध लिखिए। (7)

i) मोबाइल का दुष्प्रभाव
ii) हिन्दी हमारी शान है
iii) छात्र-जीवन में अनुशासन का महत्व
iv) देश-प्रेम
v) आपरेशन सिन्दूर: भारत की शौर्य गाथा
Study material

NCERT

  • NCERT
  • NCERT Solutions
  • NCERT Solutions for Class 12
  • NCERT Solutions for Class 11
  • NCERT Solutions for Class 10
  • NCERT Solutions for Class 9
  • NCERT Solutions for Class 8
  • NCERT Books Class 12
  • NCERT Books Class 11
  • NCERT Books Class 10
  • NCERT Books Class 9
  • NCERT Books Class 8

Reference book solutions

  • Reference Book Solutions
  • HC Verma Solutions
  • RD Sharma Solutions
  • RS Aggarwal Solutions
  • NCERT Exemplar Solutions
  • Lakhmir Singh Solutions
  • DK Goel Solutions
  • TS Grewal Solutions
  • Sandeep Garg

Competitive Exams

  • Competitive Exams
  • JEE Main
  • JEE Advanced
  • NEET
  • Olympiad Preparation
  • NDA
  • KVPY
  • NTSE

CBSE

  • CBSE
  • CBSE Syllabus
  • CBSE Sample Paper
  • CBSE Worksheets
  • CBSE Important Questions
  • CBSE Previous Year Question Papers Class 12
  • CBSE Previous Year Question Papers Class 10
  • CBSE Important Formulas

ICSE

  • ICSE
  • ICSE Solutions
  • ICSE Class 10 Solutions
  • ICSE Class 9 Solutions
  • ICSE Class 8 Solutions

State boards

  • State Boards
  • AP Board
  • Bihar Board
  • Gujarat Board
  • Karnataka Board
  • Kerala Board
  • Maharashtra Board
  • MP Board
  • Rajasthan Board
  • Telangana Board
  • TN Board
  • UP Board
  • WB Board

Free Study Material

  • Free Study Material
  • Previous Year Question Papers
  • Sample Papers
  • JEE Main Study Materials
  • JEE Advanced Study Materials
  • NEET Study Materials
  • Olympiad Study Materials
  • Kids Learning
  • Ask Questions

Important Subjects

  • Physics
  • Biology
  • Chemistry
  • Maths
  • English
  • Commerce
  • Geography
  • Civics

Revision Notes

  • Revision Notes
  • CBSE Class 12 Notes
  • CBSE Class 11 Notes
  • CBSE Class 10 Notes
  • CBSE Class 9 Notes
  • CBSE Class 8 Notes

JEE MAIN

  • JEE Main
  • JEE Main Important Questions
  • JEE Main Important Chapters
  • JEE Main Notes
  • JEE Main Formulas
  • JEE Main Difference between
  • JEE Main Syllabus
  • JEE Main Physics Syllabus
  • JEE Main Mathematics Syllabus
  • JEE Main Chemistry Syllabus
  • JEE Main Previous Year Question Paper

JEE ADVANCED

  • JEE Advanced
  • JEE Advanced Important Questions
  • JEE Advanced Important Chapters
  • JEE Advanced Notes
  • JEE Advanced Formulas
  • JEE Advanced Difference between
  • JEE Advanced Syllabus
  • JEE Advanced Physics Syllabus
  • JEE Advanced Mathematics Syllabus
  • JEE Advanced Chemistry Syllabus
  • JEE Advanced Previous Year Question Paper

NEET

  • NEET
  • NEET Important Questions
  • NEET Important Chapters
  • NEET Notes
  • NEET Diagrams
  • NEET Difference between
  • NEET Syllabus
  • NEET Physics Syllabus
  • NEET Chemistry Syllabus
  • NEET Biology Syllabus
  • NEET Previous Year Question Paper

Muzaffarpur, Chennai, Bangalore, Patiala, Delhi, Hyderabad, Vijayawada, Visakhapatnam, Tiruchirappalli, Madurai, Coimbatore, Pune, Nagpur, Guntur, Aurangabad, Raipur, Bilaspur, Srinagar, Jammu, Bhubaneswar, Jhunjhunu

Comments

Popular posts from this blog

Tally Prime Edit Log – Company Creation, GST Enable, Purchase & Sales Entry PDF Download

HTML Introduction HTML Quotation HTML Colors HTML Links HTML Images HTML Tables HTML Lists Block & Inline Class Attribute ID Attribute HTML Iframes HTML Forms

HTML tags in Hindi – Complete list of basic HTML tags with easy explanation for beginners.